PISTIS - Gnoza i Gnostycyzm

Świecki portal uduchowiony & czasopismo bez dogmatu

Gnoza i gnostycyzm PDF Drukuj
Napisany przez Administrator   
25 marca 2012

GnozaGnoza a gnostycyzm - prba definicji

"Na Midzynarodowym Kongresie powiconym genezie gnozy i gnostycyzmu, ktry odby si w kwietniu 1966 r. w Messynie (Italia), specjalnie wyoniona komisja, zoona z 7 wybitnych znawcw problemu, opracowaa pojciowe i terminologiczne Propozycje dotyczce tematu, ktrym zajmowa si kongres. W kwestii definicji gnozy i gnostycyzmu czytamy tam, co nastpuje:

Aby unikn niesprecyzowanego posugiwania si wyraeniami gnoza i gnostycyzm, ley, jak si zdaje, w interesie wszystkich, by stosujc jednoczenie metod historyczn i typologiczn zachowa pewien okrelony stan rzeczy: Istnieje (midzy nami) powszechna zgoda co do tego, eby terminem ?gnostycyzm? nazywa okrelon grup systemw z II wieku po Chr. Natomiast w przeciwiestwie do niego przez ?gnoz? rozumiaoby si ?wiedz o boskich tajemnicach, zastrzeon dla pewnej elity [...].

Typ gnozy, o ktry chodzi w gnostycyzmie, podlega nastpujcym warunkom ontologicznym, teologicznym i antropologicznym: Nie kada gnoza jest gnostycyzmem, lecz jedynie ta, ktra w tym kontekcie zawiera wyobraenie identycznoci natury boskoci z (bosk) iskr (w duszy ludzkiej), ktra ma zosta ponownie oywiona i przywrcona do dawnego stanu [...]

Le Origini delio Gnosticismo. Colloquio di Messina 13-18 Aprille 1966, Leiden 1967, s. XX-XXXII

Termin ?gnoza? (gr. gnosis) oznacza poznanie (wiedz). W tym przypadku jednak chodzi o poznanie transracjonalne ? wychodzce wic poza ratio i intelekt ? cho nie irracjonalne, gdy nie rezygnuje z formuowania swych wynikw w jzyku idei i poj abstrakcyjnych. Poznanie gnostyczne jest bezporednim wewntrznym dowiadczeniem ? niedostpnej poznaniu empiryczne-racjonalnemu ? duchowej rzeczywistoci, duchowego aspektu czowieka, kosmosu i Bstwa; jako takie jest ono ? w pierwszej kolejnoci ? poznaniem epoptycznym, czyli ogldowym (epoptia = ogld). Ogld ten umoliwiaj gnostykowi ? oywione w toku wspomnianych treningw wiczeniowe-medytacyjnych ? organy zmysw wewntrznych, skadajcych si na znany z indyjskiej jogi system tzw. czakramw. W formuowaniu wynikw swego wysiku poznawczego gnostyk siga take do jzyka mitw swej religii i kultury, czsto nadajc im specyficzne znaczenie.

Poznanie-dowiadczenie gnostyczne otrzymuje czowiek w formie objawienia (spontanicznie, kiedy inicjatywa zdaje si wychodzi od Bstwa lub jakiej innej istoty duchowej) ? wtedy jest to poznanie apokaliptyczne (apokalypsis = objawienie) ? lub owiecenia czy wtajemniczenia, kiedy to czowiek zdaje si sam inicjowa proces samoprzemiany ju to na poziomie swej jani (?wyszego ja?), ju to na mocy decyzji swego ego. Ten proces samoprzemiany ? w toku owych ?treningw? psychomoralnych wicze i medytacji ? ma uczyni ze waciwy ?instrument poznawczy? i umoliwi mu uzyskanie objawienia.

Tak pojta gnoza obejmowaaby take mistyk i magi jako ?gnozy niezamierzone?. Intencj mistyka bowiem nie jest poznanie Boga, lecz utosamienie si z nim lub upodobnienie si do niego, a z kolei mag wprawdzie opiera si na gnozie, ale traktuje j jedynie instrumentalnie, gdy jego celem jest podporzdkowanie siebie Bogu (magia biaa) albo podporzdkowanie Boga czy innych istot duchowych ? sobie (magia czarna).

Gnoza wic ? by sprecyzowa ?definicj messysk? ? jest poznaniem ?boskich tajemnic? (tzn. tych obszarw bytu, ktre nie s dostpne poznaniu empiryczno-racjonalnemu), ?zastrzeonym dla pewnej elity? tylko w tym znaczeniu, e ? z natury rzeczy ? posiada je mog wycznie ludzie odpowiednio do przygotowani (jest to wic kryterium ?zdolnoci i wysiku?, a nie arbitralnego czy elitystycznego monopolu).

Ostatecznie wic ? radykalnie trawestujc definicj gnozy, dan przez wybitnego jej badacza, Gillesa Quispela (?Gnoza jest mitycznym wyrazem dowiadczenia samego siebie?, w: Gnoza, Warszawa 1988, s. 76) ? gnoz bdziemy nazywali transracjonalne poznawcze dowiadczenie przez czowieka siebie (czyli swej jani), a poprzez ni wiata materialnego, wiata duszy i wiata ducha."

Gnostycyzm

"Gdybymy wic mieli opisa gnostycyzm przez wymienienie jego kwintesencjonalnych cech, to musielibymy powiedzie, e do tych cech nale:

  • 1. W teologii ? radykalny transcendentyzm, tj. przeciwstawienie Boga i wiata duchowego (pleroma) niewiadomemu lub zbuntowanemu demiurgowi (Stwrcy ? Jahwe), jego archontom i wiatu materialnemu.
  • 2. W kosmologii ? antykosmizm (wrogo wobec wiata demiurga jako wizienia).
  • 3. W antropologii ? dualizm czowieka i wiata, triadyczna koncepcja czowieka (czowiek skada si z ciaa, duszy i ducha ? soma, psyche i pneuma) i opierajcy si na niej ezoteryzm (istnienie poznania dostpnego ludziom szczeglnie do niego uzdolnionym i w tym sensie ?wybranym?).
  • 4. W eschatologii ? postulat wyzwolenia czowieka spod wadzy demiurga i archontw (tj. spod wadzy losu ? heimarmene), czyli z tego wiata, wanie przez gnoz, wtajemniczenie.
  • 5. W etyce ? postawa skrajnie ascetyczna (lub ? rzadko ? skrajnie libertyska, tzn. odrzucajca wszelkie prawa moralne).
  • 6. W aspekcie spoecznym ? indywidualizm i pluralizm (w chrzecijastwie idea Kocioa policentrycznego ? skadajcego si z wielu orodkw charyzmatycznych)."

rdo: Jerzy Prokopiuk, Gnoza i gnostycyzm, cz. I (www.gnosis.art.pl)

Gnostycyzm wg dr Stephana A. Hoellera

dr Stephan A. Hoeller badacz gnozy i psychologii jungowskiej, biskup kocioa Ecclesia Gnostica, w ksice "Gnosticism. New Light on the Ancient Tradition of Inner Knowing" proponuje nastpujce podsumowanie tego, czym jest gnostycyzm (oczywicie nie naley tego traktowa jako dogmatw, czy doktryny w religijnym, konwencjonalnym sensie, a raczej jako wsplnych cech jakie wpisuj si w istniejc po dzi dzie, nieprzerwan i wielowiekow tradycj gnostyczn):

1. Istnieje pierwotna, transcendentna duchowa Jednia z ktrej wyemanowaa caa rnorodno bytw.

2. Zamanifestowany wiat materii i umysu nie zosta jednak stworzony przez t pierwotn duchow Jedni, lecz przez nisze duchowe byty posiadajce stwrcz moc.

3. Jednym z celw tych stwrcw bya wieczna separacja ludzkich istnie od Jedni (Boga).

4. Ludzka istota jest zoona: jej zewntrzny aspekt to dzieo niszych stwrcw, podczas gdy wewntrzny to upada iskra pochodzc z Boskiej Jedni.

5. Iskry pochodzce z tej transcendentnej witoci upione s w materialnym i umysowym wizieniu, a ich samowiadomo jest ogupiana przez siy materii i umysu.

6. Upione iskry nie zostay porzucone przez Jedni; przeciwnie, z Jedni wypywa stay wysiek zmierzajcy do ich przebudzenia i wyzwolenia.

7. Przebudzenie wewntrznej, boskiej substancji w ludziach przychodzi przez zbawiajc wiedz, zwan "gnoza".

8. Gnoza nie przychodzi poprzez wiar lub przez czynienie cnotliwych uczynkw, czy te podporzdkowywanie si przykazaniom; one, w najlepszym razie, mog jedynie suy pomoc w przygotowaniu do wyzwalajcej wiedzy.

9. Pomidzy tymi pomocami, szczeglny zaszczyt i znaczenie naley do eskiej emanacji Jedni, Sofii (Mdroci). Bya ona zaangaowana w kreacj wiata i od tego czasu pozostaje przewodnikiem osieroconych ludzkich dziatek.

10. Od najdawniejszych czasw, wysyani byli z Jedni posacy wiata, aby przyczynia si do postpu gnozy w ludzkich duszach.

11. Najwikszym z tych posacw w naszym historycznym i geograficznym matriksie by zstpujcy Logos zamanifestowany w Jezusie Chrystusie.

12. Jezus wykona podwjne posannictwo: by nauczycielem, przekazujcym instrukcj bdc drog gnozy i by te hierofant (kapanem), wprowadzajcym w misteria.

13. Misteria wprowadzone przez Jezusa (ktre znane s te jako sakramenty) s mocnymi pomocami prowadzcymi do gnozy i byy powierzone jego apostoom i ich nastpcom.

14. Przez duchow praktyk misteriw (sakramentw) i nieugite, bezkompromisowe denie do gnozy, ludzie mog pewnie kroczy w stron wyzwolenia od ogranicze, materialnych i innych. Ostatecznym celem tego procesu wyzwolenia jest osignicie zbawiajcej wiedzy, a przez ni, wolno od cielesnej egzystencji i powrt do Jedni.

Pierwsze 10. punktw jest podstaw wiatopogldu gnostycyzmu, rwnie nie-chrzecijaskiego, pozostae cztery punkty odnosz si do gnozy chrzecijaskiej. Kady gnostyk zgodzi si w oglnoci co do powyszych sformuowa, chocia moe je rozumie, czy opisywa na swj prywatny sposb - dosownie, psychologicznie, filozoficznie lub jakkolwiek inaczej.

Syn Boga - pl

Objawienie gnostycznej mdroci (Rokrzy)

Gnosis - Philip Gardiner

Gnosis - The Unknown Jesus Docummentary

Odkrycie z Nag Hammadi (en)

Gnoza Gnoza Gnoza
"Gnoza", Kurt Rudolph, Zakad Wydawniczy "NOMOS"
"Gnoza" Gilles Quispel, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa, 1988
"Rligia Gnozy" Hans Jonas, Wydawnictwo PLATAN, 1994
Gnoza Gnoza Gnoza
"Biblioteka z Nag Hammadi. Kodeksy I i II", Wincenty Myszor, Ksigarnia w. Jacka, Katowice 2008 "cieki wtajemniczenia. Gnosis aeterna.", Jerzy Prokopiuk, Dom Wydawniczy tCHu
"Kataryzm. Historia i System Religijny" Mariusz Dobkowski, Wydawnictwo WAM, Krakw 2007
Gnostic Gnoza Gnoza
"The Gnostic Bible", W. Barnstone & M. Meyer, New Seeds, Boston & London, 2006 "Gnosticism. New Light On The Ancient Tradition Of Inner Knowing", Stephan A. Hoeller, Quest Books "Living Gnosticism. An Ancient Way Of Knowing." Jordan Stratford, Apocryphile Press Edition, 2007

 

Kliknij na wybrany obrazek by przejść do podstrony zawierającej zbiór inspirujących materiałów

Jerzy Prokopiuk - honorowy patronat

polecane

Ewangelia Aquariusa Nowa Era

Czasopismo Gnosis

Gnoza

Sny, Astrologia, Gematria

Unitarianie, bracia polscy, arianie

Gnostyk

Era Wodnika

Tarot Apokalipsy

Rozwj duchowy ? wiadomo i owiecenie

Bd na bieco z nowociami na Pistis.pl!

Na portalu FACEBOOK mamy rwnie grup GNOZA - POZNANIE DUCHOWE.

Jeeli jeste zainteresowany zgbianiem duchowych tematw moesz poprosi o doczenie:

https://www.facebook.com/groups/gnoza/

Autor i Redaktor Naczelny PISTIS:

Cyprian Sajna

kontakt:

cypriansajna@gmail.com

www.cypriansajna.pl

Naszą witrynę przegląda teraz 72 gości 

gnoza / gnostycyzm / religia / duchowo / ezoteryka / Bg / Jezus Chrystus / mistyka / duchowe inspiracje / okultyzm / Biblia / Jerzy Prokopiuk / Carl Gustav Jung / Rudolf Steiner / Antropozofia / Krishnamurti / Osho / Tadeusz Miciski / Andrzej Towiaski / William Blake / Miguel Servet / Faust Socyn / Bracia Polscy / buddyzm / religie wschodu / filozofia / chrzecijastwo / Cyprian Sajna