PISTIS - Gnoza i Gnostycyzm

Świecki portal uduchowiony & czasopismo bez dogmatu

Gnostycyzm i religie wschodu PDF Drukuj
Napisany przez Cyprian Sajna   
12 maja 2012

Podobieństwa pomiędzy gnostycyzmem a niektórymi z wielkich religii wschodu znane są od wielu lat. Słowo gnosis jest pokrewne z sanskryckim jñana oznaczającym "wiedzę", przede wszystkim wiedzę duchową. Jedna z największych klasycznych szkół Jogi jest właśnie zwana jñana yoga, co znaczy "droga do zjednoczenia przez wiedzę". Inicjacja w bezpośrednią wiedzę rzeczywistości duchowych jest standardową praktyką wyższej formy Jogi i jest bardzo dobrze znana w Indiach. W istocie, pod tym względem nic bardziej niż gnostycyzm nie przypomina starożytnej religii Indii, zwanej na zachodzie hinduizmem. Hinduizm nie jest religią w takim sensie, jak rozumie się to na zachodzie, gdyż jest to rodzina religii. Istnieje wielka różnorodność w tej rodzinie, więc niektórzy z członków ledwie przypominają innych. Tak więc filozoficzna Adwajta jawi się jako mająca niewiele wspólnego z dewocyjnym Wisznuizmem lub magiczną Tantrą; niemniej jednak, dzielą one wspólną tradycję. Różnorodność między gnostyckimi tradycjami jest naturalnie podobna.

Jest kilka specyficznych cech, które łączą gnostycyzm z hinduizmem. Jedną z nich jest nauka o występowaniu boskości w każdej istocie ludzkiej. Atman jest identyczny z Brahmanem, co oznacza, że uniwersalna boskość jest obecna, w miniaturze, wewnątrz każdej osoby. Podobnie w gnostycyzmie, pneuma jest iskrą, która wytrysnęła z boskiego płomienia, a poprzez wiedzę gnostyka automatycznie poznaje swoje duchowe źródło, z którego pochodzi. Hindusi i gnostycy zgodziliby się ze sobą, że poznanie swojego najgłębszego jestestwa jest równoznaczne z poznaniem samego Boga.

Po drugie, zarówno gnostycyzm jak i hinduizm uznają istnienie wielu boskich bytów w królestwach rozciągających się od najdalszego do materialnego wymiaru. Hinduizm jest najważniejszą politeistyczną religią w dzisiejszym świecie, podczas gdy gnostycyzm funkcjonuje wewnątrz monoteistycznej matrycy. Lecz gnostycyzmu nie można nazwać typową i prostą religią monoteistyczną. Co więcej, niektóre z Wedyjskich bóstw hinduizmu, jak na przykład Indra lub Pradźapati, mają podobne własności co gnostycki demiurg.

Po trzecie, hinduistyczne nauki mają wiele do powiedzenia na temat dualizmu (dvaita) i tego co niedualne (advaita). Podczas gdy gnostycyzm zwykle określa się jako dualistyczny, jego spojrzenie na obydwie te kategorie jest w istocie podobne do hinduistycznego. Tak więc, w królestwie, które hinduizm nazywa maya (iluzoryczną manifestacją), dualność dominuje, a światło i ciemność toczą walkę, podczas gdy na planie ostatecznej rzeczywistości panuje pełnia bytów, co jest zupełnie podobne do tego co znają gnostycy jako Pleromę.

Gnostycyzm dzieli również podobieństwa z buddyzmem, inną wielką religią wschodu. Po pierwsze, najważniejszym celem buddyzmu - identycznie z ostatecznym celem gnostycyzmu - jest wyzwolenie, oznaczające wolność od cielesnej egzystencji i w ten sposób od całego przyszłego cierpienia. (Ideał bodhisattwy i inne zmodyfikowane nauki są tylko omówieniem tej podstawowej nauki.) Poniższa lista punktów zbieżności między gnostycyzmem a buddyzmem - zwłaszcza buddyzmu mahajany - oparta jest na oświadczeniach znanego buddyjskiego uczonego Edwarda Conze:

  • Zbawienie osiągane jest przez gnozę (jñana). Wgląd w początek zamanifestowanego bytu jest tym co wyzwala.
  • Ignorancja jest prawdziwym korzeniem zła; w gnostycyzmie jest nazywana agnosis (niewiedza - mój przyp.), a w buddyzmie, avidya.
  • Zarówno gnostycka jak i buddyjska wiedza osiągana jest nie w zwykłym znaczeniu, ale jako rezultat wewnętrznego objawienia.
  • Istnieją poziomy duchowych osiągnięć, sięgające od kondycji głupiego materialisty (hylik) do oświeconego świętego (pneumatyk).
  • W gnostycyzmie i w buddyzmie, żeńska zasada mądrości (Sofia i Prajña, odpowiednio) odgrywa istotną rolę. Conze cytuje Hewadżra Tantrę: "Prajña jest nazywana Matką, gdyż ona dała narodziny światu." Są również inne bóstwa buddyjskie, które mogą być zbieżne z Sofią, takie jak Tara lub Kwan Yin.
  • Gnostycyzm i buddyzm wykazują preferowanie mitu ponad fakt. Chrystus jak i Budda są prezentowani raczej jako archetypiczne byty niż historyczne postacie.
  • Tendencja do antynomianizmu (lekceważenie zasad i przykazań) jest nieodłączna w obu systemach. Podczas gdy na niższym szczeblu duchowej drabiny, zasady zachowania są uważane za ważne, a nawet kluczowe, w podniosłych, duchowych stanach ważność tych zasad staje się względna.
  • Obydwa systemy lekceważą łatwą popularność i kierują swoje nauczanie do duchowych elit. Ukryte znaczenie i tajemne nauczanie przeważają w obydwu systemach.
  • Zarówno gnostycyzm jak i buddyzm są metafizycznie monistyczne, co oznacza, że aspirują do transcendowania mnogości manifestacji i osiągnięcia stanu ostatecznej jedności.

[Powyższy tekst pochodzi z książki "Gnosticism. New Ligth On The Ancient Tradition Of Inner Knowing" Stephan'a A. Hoellera. Tłumaczenie: Cyprian Sajna]

 

Kliknij na wybrany obrazek by przejść do podstrony zawierającej zbiór inspirujących materiałów

Jerzy Prokopiuk - honorowy patronat

polecane

Ewangelia Aquariusa Nowa Era

Czasopismo Gnosis

Gnoza

Sny, Astrologia, Gematria

Unitarianie, bracia polscy, arianie

Gnostyk

Era Wodnika

Tarot Apokalipsy

Rozwój duchowy – świadomość i oświecenie

Bądź na bieżąco z nowościami na Pistis.pl!

Na portalu FACEBOOK mamy również  grupę GNOZA - POZNANIE DUCHOWE.

Jeżeli jesteś zainteresowany zgłębianiem duchowych tematów możesz poprosić o dołączenie:

https://www.facebook.com/groups/gnoza/

Autor i Redaktor Naczelny PISTIS:

Cyprian Sajna

kontakt:

cypriansajna@gmail.com

www.cypriansajna.pl

Naszą witrynę przegląda teraz 75 gości 

gnoza / gnostycyzm / religia / duchowość / ezoteryka / Bóg / Jezus Chrystus / mistyka / duchowe inspiracje / okultyzm / Biblia / Jerzy Prokopiuk / Carl Gustav Jung / Rudolf Steiner / Antropozofia / Krishnamurti / Osho / Tadeusz Miciński / Andrzej Towiański / William Blake / Miguel Servet / Faust Socyn / Bracia Polscy / buddyzm / religie wschodu / filozofia / chrześcijaństwo / Cyprian Sajna